Van hype naar ROI: waarom 2026 het jaar van Agentic AI wordt

Auteur:

Reinald Mast

Te veel bedrijven zijn AI begonnen als een crowdsourcing-exercitie: afdelingen mochten zelf initiatieven starten, met de hoop dat er iets waardevols uit zou komen. Het resultaat? Versnipperde projecten, beperkte impact en weinig strategische focus.

De winnaars in 2026 doen het anders. Ze kiezen voor een top-down benadering, waarbij senior leadership een paar cruciale workflows of bedrijfsprocessen selecteert waar AI het meeste verschil kan maken. Denk aan:

  • Demand forecasting en supply chain optimalisatie
  • Hyper-personalisatie in marketing en sales
  • Geautomatiseerde compliance en risicobeheer
  • Workflow-optimalisatie in finance, HR en IT

Succes komt niet van het draaien van tientallen pilots, maar van het volledig herontwerpen van enkele kernprocessen met AI als fundament. Bedrijven die dit goed doen, richten een gecentraliseerde AI-studio op: een hub met herbruikbare componenten, gestandaardiseerde frameworks en een sandbox voor testing én deployment.

Er is terecht weinig geduld meer voor AI-investeringen die geen meetbare businesswaarde opleveren. In 2026 worden harde metrics de norm:

  • Financiële impact (P&L-effect, kostenreductie, omzetgroei)
  • Operationele waarde (marktdifferentiatie, klanttevredenheid)
  • Workforce & trust (medewerkerstevredenheid, vertrouwen in systemen)

Agentic AI-implementaties die geen tastbare ROI laten zien, overleven 2026 niet. Wat wél werkt:

  • Gecentraliseerde platforms voor deployment en monitoring
  • Gedeelde bibliotheken van agents, templates en tools
  • Pre-deployment testing met werkende demo's voor eindgebruikers
  • Continue monitoring met agents die elkaars werk controleren

De beste implementaties documenteren automatisch elke beslissing en actie, waardoor fouten snel worden opgelost en vertrouwen wordt opgebouwd bij stakeholders.

AI gaat de workforce fundamenteel veranderen. Waar specialisatie decennialang de norm was, zien we nu een verschuiving naar generalisten die agents kunnen orchestreren.

In IT heb je straks geen developers meer nodig die gespecialiseerd zijn in één programmeertaal — je hebt engineers nodig die snappen hoe je agents inzet die al die talen beheersen. In finance verschuift de focus van transactieverwerking naar strategisch advies, scenarioplanning en vendor management.

De nieuwe workforce ziet eruit als een zandloper:

  • Junior medewerkers die AI-savvy zijn en agents kunnen aansturen
  • Een kleinere middenlaag (want agents doen het midlevel-werk)
  • Senior professionals die excelleren in strategie en innovatie

Voor frontline werk ontstaat juist een diamantvorm: minder entry-level, meer mid-level mensen die agents orkestreren en processen beheren.

Bedrijven weten wat Responsible AI waard is: 60% rapporteert hogere ROI en efficiëntie, 55% ziet verbeterde klantervaring. Maar bijna de helft worstelt met het omzetten van principes naar operationele processen.

2026 wordt het jaar waarin dit verandert. De snelle verspreiding van agentic workflows dwingt organisaties om governance serieus te nemen. Agents kunnen zo'n 50% van menselijke taken overnemen, maar dat vereist een nieuw governance-model:

  • Geautomatiseerde red teaming en deepfake-detectie
  • AI-gedreven inventory management
  • Continue assessment en monitoring via tech-enabled tools
  • Risk tiering met duidelijke protocollen voor menselijke interventie

De winnaars integreren IT, risk en AI-specialisten vroeg in het proces, met heldere verantwoordelijkheden en verwachtingen. Ze experimenteren nu al met testing- en monitoring-oplossingen, zodat ze klaar zijn wanneer adoptie versnelt.

AI-agents maken 'vibe coding' mogelijk — mensen zonder technische expertise die software bouwen. Maar om innovatie écht te schalen, heb je een orchestration layer nodig: een gecentraliseerd command center dat fouten opvangt, performance tracked en risico's beheerst.

Een goede orchestration layer moet:

  • Intuïtief zijn, met drag-and-drop functionaliteit
  • AI-tools van verschillende vendors integreren
  • Realtime data en natural language ondersteunen
  • Gebouwd zijn voor centralized governance en security
  • Praktische deployment mogelijk maken: testing, monitoring, rollback-protocollen

IT-teams hebben nieuwe skills nodig om dit te beheren. Gelukkig kan agentic AI voor IT zelf capaciteit creëren door veel standaard IT-taken te automatiseren.

Wat ik zie in de markt: bedrijven die nú investeren in gedisciplineerde, top-down AI-strategieën bouwen een voorsprong die concurrenten niet meer kunnen inhalen. Ze focussen op:

  • Enkele high-impact workflows volledig herontwerpen
  • Harde metrics en benchmarks vanaf dag één
  • Workforce redesign met focus op orchestratie
  • Responsible AI operationaliseren met tech-enabled governance
  • Orchestration layers die innovatie industrialiseren

De bedrijven die vasthouden aan bottom-up experimenten en vage ROI-verwachtingen verliezen momentum. De bedrijven die AI behandelen als een strategisch executievraagstuk, niet als een technologie-experiment, winnen.

Mijn advies: 2026 is het jaar om van experimenten naar executie te gaan. Kies je battles, meet wat ertoe doet, en bouw systemen die schalen. De voorlopers bepalen nu de standaard — wacht niet tot je moet inhalen.