Solidariteit: het sociale fundament
Solidariteit is het fundament van veel traditionele verzekeringen. Denk aan de basiszorgverzekering in Nederland of collectieve autoverzekeringen voor werknemers. Iedereen draagt bij, en de risico’s worden samen gedragen.
De voordelen zijn duidelijk. Verzekeringen blijven toegankelijk voor hoge-risicogroepen, er ontstaat sociale cohesie, en de inkomsten voor verzekeraars zijn beter voorspelbaar. Tegelijkertijd is het niet perfect. Mensen met lage risico’s betalen soms meer dan hun individuele kans op schade, en er is minder directe prikkel om risicovol gedrag te vermijden.
Premiedifferentiatie: eerlijker, maar complexer
Premiedifferentiatie is het tegenovergestelde. Hier bepaalt je individuele profiel hoeveel je betaalt. In autoverzekeringen zie je dit bijvoorbeeld bij telematica: wie rustig rijdt, betaalt minder. In de zorgverzekering kunnen gezonde klanten profiteren van lagere premies of kortingen op preventieve diensten.
Het voordeel is duidelijk: de kosten zijn eerlijker gekoppeld aan risico, en het stimuleert mensen tot bewust gedrag. Maar het kan ook leiden tot uitsluiting van hoge-risicogroepen, en roept ethische en privacyvraagstukken op. Wanneer ga je te ver in het differentiëren?
Het balansvraagstuk
Het spanningsveld wordt concreet wanneer we kijken naar klanten die er “buiten vallen”. Hoe zorg je dat een jongere met een uitstekende rijstijl niet volledig wordt belast terwijl een oudere automobilist relatief hoger betaalt? Of een chronisch zieke in de zorgverzekering: hoe combineer je een eerlijk tarief met solidariteit?
De oplossing ligt vaak in hybride modellen. Vanuit mijn ervaring met verzekeringsketens kan dit op verschillende manieren worden vormgegeven. Belangrijke aandachtspunten zijn onder andere:
- Een deel van de premie solidair houden en een deel gebaseerd op individueel risico
• Gedragsprikkels invoeren, zodat veilig of gezond gedrag wordt beloond zonder solidariteit volledig los te laten
• Flexibele producten aanbieden, zodat klanten kunnen kiezen hoeveel ze willen differentiëren versus collectief bijdragen
• Transparantie en heldere communicatie, zodat klanten begrijpen waarom bepaalde keuzes zijn gemaakt
Het doel van deze aanpak is om een eerlijke verdeling van risico’s te combineren met maatschappelijke verantwoordelijkheid, zonder dat technologie alleen leidt tot uitsluiting of ongelijke toegang.
Conclusie
Solidariteit en premiedifferentiatie zijn geen tegenpolen die je volledig moet kiezen. Het gaat om balans vinden: maatschappelijk wenselijk, financieel verantwoord én technologisch haalbaar.
Verzekeraars die hierin investeren — in data-gedreven risicomodellen, flexibele producten, transparante communicatie en hybride benaderingen — houden grip op risico’s, marge én klantvertrouwen.
Uiteindelijk blijft verzekeren een sociaal contract. De vraag is niet óf je moet differentiëren, maar hoe ver je gaat en op welke manier solidariteit behouden blijft. Wie die balans nu goed weet te vinden, loopt voorop in een markt die steeds complexer, transparanter en data-gedreven wordt.